در ۱۶ ژوئیۀ ( ۲۵ تیر) ۶۵ سال پیش دانشمندان آمریکایی برای اولین بار بمب اتمی را آزمایش کردند. بعد از ساخت اولین بمب مفهوم «ثبات» رواج یافت که بر ترس از بمب اتمی و ترس از نابودی متقابل بنیاد داشت. مفهوم های «ثبات» و «ترس» گرچه با هم تجانس ندارند اما امروز در متن زندگی روزمره اند.

    ایالات متحده دوبار بمب اتمی را بکاربست: در هیروشیما (۶۶ هزار کشته) و در ناگازاکی در اول اوت (۱۰ مرداد) سال ۱۹۴۵ ( ۴۰ هزار کشته). ایالات متحده تنها قدرتی است که در جنگ از بمب اتمی استفاده کرده است. تجربه ای بود وحشتناک. آمریکا تا به امروز دچار زحمت است و دنبال توجیه و ادعا می کند جنگ جهانی دوم بدون انفجار بمب در هیروشیما و ناگازاکی تا مدت ها پایان نمی یافت.

    به گفتۀ ژنرال لسلی گراوز رئیس طرح مانهاتان بمب ها در وهلۀ اول برای اتحاد شوروی و استالین در نظرگرفته شده بودند. ساخت بمب اتمی قبل از جنگ با ژاپن شروع شده بود (کارهای پژوهشیِ موردی در آخرهای ۱۹۳۳ آغاز شد). بصورت رسمی در ۶ دسامبر( ۱۵ آذر) ۱۹۴۱، یک روز قبل از حملۀ ژاپن به پرل هاربور و به دستور رئیس جمهور وقت فرانکلین روزولت تصمیم به ساخت بمب اتمی گرفته شد.

    تمامی دانشمندانی که در طرح مانهاتان دست داشتند می دانستند چه می کنند و برای چه. به پیامدها نمی اندیشیدند بلکه به اینکه آیا «دستگاه» با نام مخفی «ترینیتی» کار می کند یا نه. با این وجود نمی توان به آمریکایی ها خرده گرفت که غیراخلاقی رفتار کرده اند. دوره دوره ای دیگر و اخلاق اخلاقی دیگر بود. دنیا در مبارزۀ پیوسته با فاشیسم، بزرگ ترین فاجعه در دنیای آن روز بود. همه می دانستند چرا و علیه چه کسی به بمب نیاز است. همه ضرورتش را می دانستند و از پیامدهای اجتناب ناپذیرش برای دنیا آگاه. کنت برین بریج مدیرفنی طرح مانهاتان، چند ساعتی بعد از انفجار به رابرت اوپنهایمر گفت: «حالا همۀ ما بعنوان خوک های کثیف به حافظۀ تاریخ سپرده می شویم.» با این گفته حق مطلب ادا شد.

    در بسیاری از سندها این واقعیت ها آمده اند. با این وجود می کوشند پرده پوشی کنند و به فراموشی بسپرند و یا تحریف کنند. حق نداریم اینها را فراموش کنیم زیرا اغلب ناممکن است به پرسشِ «چه باید کرد؟» پاسخ داد بدون اینکه برای پرسشِ «تقصیرِ کیست؟» جوابی پیدا کنیم.

    اولین بمب اتمی را در ۱۶ ژوئیۀ ۱۹۴۵ در صحرای آلاموگوردو در نیومکزیکو آزمایش کردند. ساعت ۵:۳۰ بمب که قدرت تخریبی ۲۱ هزار تن تی ان تی را داشت منفجر شد. روسیه قدرت اتمی بعدی بود، بعدها سه کشور دیگر هم به باشگاه اتمی پیوستند. اکنون ده قدرت اتمیِ اعلام شده و اعلام نشده وجود دارد.

    از آخرهای دهۀ چهل قدرت های اتمی کوشیده اند ورود به باشگاه اتمی را محدود کنند. از «متقاضیان» خواستند فقط برای استفادۀ صلح آمیز دست به پژوهش اتمی بزنند. هنگام امضای پیمان جلوگیری از گسترش سلاح اتمی پنج قدرت اتمی وجود داشت: انگلیس و چین و اتحاد شوروی و ایالات متحدۀ آمریکا و فرانسه. چین و فرانسه در سال ۱۹۹۲ رسماً به پیمان پیوستند. در این فاصله ۱۸۸ کشور پیمان را امضا کرده اند.

    از میانۀ دهۀ هفتاد باشگاه عضوهای بیشتری پیدا کرد. هند در سال ۱۹۷۴ اولین آزمایش اتمی را انجام داد (در سال ۱۹۹۸ مهمات هسته ای و ترموهسته ای بکار رفت). پاکستان در سال ۱۹۹۸ اولین بمب اتمی خود را آزمایش کرد. کرۀ شمالی در سال ۲۰۰۶ اولین آزمایش های هسته ای را انجام داد. اسرائیل هم بمب اتمی دارد (بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ کلاهک رزمیِ هسته ای مدرن). البته اسرائیل این اطلاعات را نه تأیید و نه تکذیب کرده است. اسرائیل و هند و پاکستان پیمان را امضا نکرده اند.

    ایران در سال ۲۰۰۶ اعلام کرد به فن آوری تولید میله های سوخت هسته ای دست یافته است. آفریقای جنوبی هم مشغول ساخت بمب اتمی بود (گفته می شود این کشور در سال ۱۹۷۹ همراه با اسرائیل دست به آزمایش بمب اتمی زد) اما آزمایش ها را متوقف کردند. آفزیقای جنوبی سپس به پیمان وارد شد. در لیبی و عراق و تایوان و سوریه نیز آزمایش هایی با مواد اتمی رزمی انجام شد. اما کار به همین حد متوقف ماند.

    همچنین «قدرت های بالقوه اتمی» نیز وجود دارند که گرچه فن آوری لازم را برای ساخت بمب اتمی دارند اما بنا به دلایل سیاسی یا اقتصادی نمی خواهند بمب اتمی بسازند.

    منظور کشورهای آرژانتین و برزیل و مصر و کرۀ جنوبی و سوریه و لیبی و آفریقی جنوبی است. طبق گفتۀ آژانس بین المللی انرژی اتمی در مجموع ۳۰ کشور وجود دارد که توانا به ساخت سلاح اتمی هستند.

    طبیعی است که قدرت های اتمی قدیمی نمی خواهند سلاح هسته ای بکار ببرند. اما مشکل اینجاست که «کشورهای در آستانۀ توسعه یافتگی» ممکن است در سراسر جهان فاجعه ایجاد کنند. علت این امر «بیداریِ» اغراق آمیز است. اسرائیل تاکنون دوبار به برنامه های اتمیِ «مشکوک» در کشورهای همسایه حملۀ هوایی کرده است. در سال ۱۹۸۱ محلی در عراق نابود شد. اسرائیل در سال ۲۰۰۷ «هدف های هسته ای» را در سوریه بمباران کرد. ایالات متحدۀ آمریکا در دورۀ جورج بوش حمله به عراق را اینگونه توجیه کرد که می خواهند سلاح های کشتار جمعی این کشور را نابود کنند. حملۀ اسرائیل به ایران پیامدهای فاجعه آمیز برای خاورمیانه دارد.

    یک چیز مشخص است: تا زمانی که بین قدرت های اتمی و کشورهای غیرهسته ای، اختلاف های سیاسی و اقتصادی و سرزمینی و نیز اختلاف بر سر مادۀ خام وجود دارد جهانی بدون سلاح اتمی آرمان شهر باقی می ماند. به این نکته عادت کرده ایم که چماق اتمی «ادامۀ سیاست» است.

    * از: آندره فِدیاشین / در: نُوُوستی

    دسته ها: Uncategorized

    یک دیدگاه بگذارید